Back to Front Page

 

ኣቦይ ስብሓት ንጀግንነት ከመይ እንትሪእዎ እዩ ቅድሚ 1967 ጅግና ኣይነበረን ዝብሉ?

መን እዩ ጀግና?

መእተዊ

ለምዘበን ወርሒ ለካቲት ብፍላይ ኣብ ትግራይ ብፉሉይ ፅምብል በዓላት እናተኸበረት ትርከብ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ከም ህዝቢ ኣንፃር ደርጊ ን17 ዓመት ዝገበሮ መሪር ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ታሪክ ህዝቢ ትግራይ ዓብዪ ቦታ ኣለዎ፡፡ ቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ልደት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ፣ ልደት ህወሓት ዝኾነት ዕለት ለካቲት 11፣ በቢ ሓሙሽተ ዓመቱ ህዝባዊን መንግስታዊን በዓል ኮይና ብድሙቕ ፅምብል ክትኽበር ከምዘለዋ ብዝወሰኖ መሰረት ሎምዘበን ለካቲት 11 መበል 45 ዓመት ብምዃኑ ብፉሉይ ድምቀትን ሕራነን ተኸቢሩ እዩ፡፡ካብቶም ኣከባብራ እዚ በዓል ሓደ ብዝተፈላለዩ ናይ ፓነል ምይይጣት እዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ድሮ ለካቲት 11፣ ለካቲት 10፣ 2012 ዓ.ም. ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ሓወልቲ ሰማእታት ዝተገበረ ፓነል ምይይጥ ኣቦይ ስብሓት ብዛዕባ ጀግንነት ህዝቢ ትግራይ ኣመልኪቶም ዝሃብዎ ሪኢቶ"ቅድሚ 1967 ኣብ ትግራይ ጅግና ኣይነበረን፣ ናይ መሳፍንቲ ሓሽከር እዩ ነይሩ"ዝብል ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ከም ዓብዪ መመዘራረቢ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ፡፡ ኣብዚ ኣጀንዳ ተጋሩ ኣብ ክልተ ተመቒሎም እንትፀሓሓፉ ተዓዚበ፤ ኣነውን ኣብዚ ምይይጥ እጃመይ ከወፍን ናብ ሓደ ምርድዳእ ኣብ ምምፃእ ክሕግዝብ ብምሕሳብ እዚ ፅሑፍ ክፅሕፍ ወሲነ፡፡ እሞ ብርግዓትን ብቅንዕናን ኣንቢብኩም ርኢቶኹም ክትህቡ ትፅቢት ይገብር፡፡

እሞ ናብቲ ቀንዲ ርእሲ ንምእታው ጅግና እንታይ ማለት እዩ? ሕቶ ብምሕታት ክጅምር፡፡ ጅግና እንትንብል ንዓና ንተጋሩ ሓዱሽ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ንገብሮም ዝርርባት ምይይጣት ብዛዕባ ጅግና እንተይኣልዐልና ዳርጋ ኣይንሓልፍን፡፡ ኣብ ልምዓት ጀግና ንብል፣ ኣብ ዴሞክራሲ ምስፋን ጀግና ንብል፣ ኣብ ትምህርቲ፣ ስልጠና፣ ምርምር፣ ፈጠራ ወዘተ ጅግና ንብል፡፡ ኩሉ በቢ ኣድናቖቱ ጀግና እናበለ ዝስይመሉ ኩነታት እዩ ዘሎ፡፡ ዝተፈላለዩ ሰባት ዝተፈላለዩ ጀግና ኣለዎም፣ ገሊኦም ጀግና ዝብልዎም ንገሊኦም ግን ተራ ሰባት ይኾንዎም፡፡ ጀግና ልክዕ ክምቲ ቁንጅና ብዝተፈላለዩ ሰባት ዝተፈላለዩ ኣረኣእያ ዘለዎ፤ ጀግና ውን ንሓደ ጀግናኡ ንቲ ካሊእ ግድን ጀግናኡ ኣይኮነን፡፡ ንሓደ ሮል-ሞዴሉ ንቲ ካሊእ ሮል-ሞዴሉ ኣይኮነን፡፡ ገሊኡ ብውፅኢት ዓቂኑ እከለ ጅግና እዩ ይብል፣ ገሊኡ ብኣተሓሳስባን እምነትን ዓቂኑ እከለ ኮ ጅግና እዩ ይብል፤ ገሊኡ ብከይዲ ኣፈፃፅማ ሪኡ እዚ ኮ ጅግና እዩ ይብል፤ ገሊኡ ድማ ብዝሓዞ ዕላማን ተልእኾን መዚኑ እዚ ኮ ጅግና እዩ ይብል፡፡ ብሓፈሻ ጅግና ዝብል ቃል ኣብ ትርጉሙ ሓደ ዓይነት ኣረዳድኣ ኣሎ ምባል ኣይከኣልን፡፡ዋላኳ መብዛሕቱ ጊዘ ኣብ ዓውደ ኲናት ብተደጋጋሚ ተሳቲፉ፣ መሪሑ ብርክት ዝበለ ዓወታት ዘመዝገበ ከም ጅግና ዝቑፀር እንትኸውን ኣብ ካልኦት ዓውደ ወፍሪታትን ስራሕትን ተዋፊሩ ፍሉይ ውፅኢት ዘምፅኡ ጅግና ዝብል መፀውዒ ብምሃብ ኣፍልጦታት ሽልማታት ይወሃቡ እዮም፡፡ ስለዚ ኣብ ትርጉም ጅግና ናይ ሓባር ኣረዳድኣ እንተይሓዝካ እከለ ንእከለ ጅግና ኢልዎ፣ እከለ ድማ ንእከለ ጅግና ኣይኮነን ኢልዎ ኢልካ እናፀሓፍካ፣ ዘይቅቡልን ዘይሃናፃይን ሪኢቶታት እናሃብካ ምውዓል ሽግር ኣለዎ፡፡

Videos From Around The World

ኣነ ኣብዚ ክብሎ ዝደለኹን ናይዚ ፅሑፈይ ቀንዲ ዕላማን ኣብ ምኽባር መበል 45 ዓመት ልደት ህወሓት ኣቦይ ስብሓት ብዛዕባ ጅግና ዝበልዎናይባዕለይ ሪኢቶን መመያየጢን ሓሳብን ንምሃብ እዩ፡፡ ብልሙድ ኩላትና ተጋሩ ትግራዋይ ጅግና እዩ ንብል ኢና፡፡ ናይ ትግራዋይ ጀግንነት እንትንገልፅ ከዓ ካብ ናይ ጥንቲ ታሪኽና እና ፀራሕና፣ ካብ ዘመነ ኣክሱም፣ ካብ ንግስተ ሳባ፣ ቀዳማይ ሚሊሊኽ፣ ኣብ ዘመነ መሳፍንቲ ዝነበሩ ስርሒታት ውግእን ምጥልላፍን፣ እኒ ሚኪኤል ስሑል፣ ብዙሓት ደጃታትን ራእሲታትን እናጠቐስና፣ ብዙሓት ዓውደ ኲናታት እናልዓልና እከለ ጅግና ንብል፡፡ ብፍላይ ድማ ምስቲ ናይ ቀረባ ናይ ሃገርና ታሪክ እናተሓሓዝና ከም ተጋሩ ኣፄ ዮውሃንስ ራእሲ ኣሉላ ኣባነጋ፣ ባሻይ ኣውዓሎም ብስሞም እናፀዋዕና ጀጋኑና ንብል፡፡ ሐዚ ኣብዚ ወለዶ ድማ እኒ ሓየሎም ማርታ፣ መለስን ካልኦት ብዙሓት ሰማእታትና እናጠቐስና ጀጋኑ ንብል፡፡ ብሂዎት ዘለዉ እውን እንተኾነ እኒ ደብረፅዮንን ካልኦትን እናጠቐስና ጅግና ንብል፡፡ እዚ ክንብል ከለና ኩሉ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ይሰማማዓሉ ማለት ኣይኮነን፡፡ ዝበዝሕ ከምልምዲ ዝወሰዶን ዝሰማመዐሉ እንተኾነውን ዘይነዓቕ ቁፅሪ ዘለዎ ዘይሰማማዓሉውን ኣሎ እዩ፡፡ አረ ገሊኡስ ብተቓራኒ ነቲ ሓደ ጅግና ዝብሎ እቲ ካሊእ ፈራሕ እንትብሎ ንዕዘብ፡፡

ንኣብነት ብዛዕባ ጅግንነት እንትዝረብ ብመዳይ ትግራይ ኣፄ ዮውሃንስን ኣሉላን ጀጋኑ ተጋሩ፣ ጀጋኑ ኢትዮጵያውያን እንትበሃል ብስፍሓት ይስማዕ፤ ብመዳይ ኣምሓራ ድማ እቲ ጀግንነት ንኣፄ ዮሃንስን ኣሉላን ገዲፎም ንኣፄ ቴድሮስን ሚሊሊኽን ኢሉውን ሃ/ስላሴን መንግስቱ ሃ/ማርያምን እንትፅውዑ ንሰምዕ፤ ናይ ክልቲኦም መዳይ መዐቀኒ እንትንርኢ ግን ተመሳሳሊ እዩ፡፡ እቲ ኣፈላላይ ኣብቲ ውግንና እዩ፡፡ እቲ ሓደ ወገን ምስ ባዕሉን ምስ ብሄሩን ኣተኣሳሲሩ እከለ ጅግና እንትብል እቲ ካሊእ እውን ከምኡ፡፡ እሞ እንታይ መዐቀኒ ደኣ እዩ እቲ ትኽክለና ንብሎ፡፡

እሞ ኣነ ከም ፀሓፊን ተንታኒን ውልቀ ሰብ፣ ጀግና ንምባል መብዛሕቱ ዝጥቀመሎምን ዝሰማመዐሎምን ወይ ቅቡል ዝገብሮም ክልተ መሰረታዊባህርታትጀግና ኣለዉ ኢለ ይብገስ፡፡ እሳቶም እውን፡-

ቀዳማይ ባህሪ ብማሕበረሰብ ቅቡል ዝኾነ ነገር Moralንኣብነት ንሓቂ፣ ንፍትሒ፣ ንሰብኣዊነትን ንሕብረተሰባዊ ራእይ ተግባራዊነት ዝፍፅም ወይ ንምፍፃም ውፉይ ዝኾነን ዘድሊ ቃልሲ ብምግባር ካብኡ ዝድለ መስዋእትነት ንምኽፋል ድሉው ዝኾነን ወይ ዝኸፍልን እንትኸውን፤ እቲ ካልኣይ ባህሪድማ ብቕዓት እዩ፡፡ እሱውን ዝሓሰብዎ ንምፍፃም ክእለት፣ ፍልጠት፣ ኣተሓሳስባ፣ ፅንዓትን ተኽእሎን ዘለዎ፤ ምንም ዘይሰኣኖም፣ ኣብ ዝተዋፈሮ ዓውዲ ብዝለዓለን ብፍሉይ ደረጃን ውፅኢት ዘመዝግቡ እዮም፡፡

ስለዚ ሓደ ሰብ ወይ ማሕበረሰብ ወይ ትውልዲ ጅግና ክንብል እንድሕር ኮይንና በዘን ክልተ ባህርታት ክንዕቅኖ ይግባእ፡፡ ካብዘን ክልተ ባህርታት ሓዲኤን እንድሕር ዘይሃለዋ ጀግና ንምባል የፀግም፡፡ ንኣብነት ፡-

         ንሓደ ማሕበረሰብ ዘሳቒ ለበዳ ሕማም መፂኡ ነዚ ሕማም ካብቲ ማሕበረሰብ ንምውጋድ ወይ ንምጥፋእ ዓሊሙ ተመራሚሩ መድሓኒት ዝረክብ ሰብ ጀግና ይበሃል እንተተብሃለ ኣብዚ ብዙሕ ሰብ ዝፍለ ኣይኸውንን፡፡ ምኽንያቱ እዚ ጀግና እንተተብሃለውን ብዘን መዐቀኒታት ክንርኢ ከለና፤እቲ ሓደ መዐቀኒ ብህዝቢ ቅቡልነት ዘለዎ ምዃኑን ህዝቢ ዝደልዮን ዝምነዮን ፍፃመ ስለዝኾነን፤እቲ ካልኣይ መዐቀኒ ድማ ነቲ መድሓኒት ንምርካብ ፍሉይ ክእለት፣ ፍልጠት፣ ፃዕርን ብልሓትንተወፋይነትን ፅንዓትን ዝሓትት ብምኳኑ እቲ ካልኣይ ባህሪውን ዝተላበሰ እዩ፡፡ ስለዚ እዚ ጀግና እንተተብሃለ ብኣብዛሓ ተቐባልነት ይህልዎ ኢልካ ይውሰድ፡፡

         ብካሊእ ገፅ ድማ ኣብ ዓውደ ኲናት ዝወዓለ ሰብ ፀላእቱ ስዒሩ ዝመፀ ብውፅኢት ጥራሕ ዓቂንካ ጅግና ምባል ብኹሉ ተቐባልነት ዘይክህልዎ ይኽእል፡፡ ንኣብነት ብዘመነ ቴድሮስ፣ ዮውሃንስ፣ ሚሊሊኽ፣ ሃ/ስላሰን መንግስቱን መለስን ሎሚውን እንተሪኢና ሓደ ዘመሳስል ፍፃመ ኣሎ፣ እሱውን፡-

o   ኣፄ ቴድሮስ ብሓንቲ ኢትዮጵያ ዝዝረበሎም ኣብ ኲናት ምስ እንግሊዝ ብጀግንነት ኣንፃር ባዕዳዊ ወረራ መሪሖም ተሰዊኦም ስለዚ ጀግና እዮም ይበሃል፣

o   ኣፄ ዮውሃንስ ድማ ንብዙሓት ባዕዳዊ ወረራታት ተዋጊኦም እንተፍሽሉ ኣብ መወዳእታ ኣብ ምስ ድርቡሽ ዝተገበረ ጦርነት ብጀግንነት ተሰዊኦም፣ ስለዚ ጀግና እዮም ይበሃል፣

o   ኣፄ ሚሊሊኽ ኣንፃር ባዕዳዊ ወራሪ ጣልያን ኣብ ዓድዋ ተዋጊኦም ንጣልያን ብምስዓሮም ከም ጀግና ይውሰዱ፣

o   ኣፄ ሃ/ስላሴ እውን ምስ እንግሊዝ ትሕብብር ፈጢሮም ሓርበኛታት ደቂ ሃገር ኣሰሊፎም ንጣልያን ብምብራሮም ከም ጀግና ዝውሰዱሉ ኩነታት ይረአ፣

o   መንግስቱ ሃ/ማርያም እውን ኣንፃር ባዕዳዊ ወራር ሶማል ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣሰሊፉ ብምምካቱ ከም ጅግና ዝውሰደሉ ኩነታት ይረአ፡፡

o   መለስ ዜናዊውን ባዕዳዊ ወራር ሻዕብያ ብምፍሻል ሉኣላዊነት ሃገሩ ኣኽቢሩ እዩ፡፡ ስለዚ ከም ጅግና ይውሰድ፡፡

o   ምናልባት ሃ/ማርያም ደሳለኝን ኣብይ ኣሕመድን ግን ወራር ስለዘየጋጠሞም ነዚኦም ጀግና ዝብል ብዙሕ ኣይስማዕን፡፡ ግን ድማ ንኣብዪ ኣሕመድ ዋላ ኳ ዝድግፍዎ እንተሃለዉ፤ ካብ ካልኦት መራሕቲ ሃገርና ብዝተፈለየ ንወፃእ ጣልቃ ምእታው በሩ ጋሕ ዘበለ ብምኳኑ ብተቓራኒ ይሕመ፡፡

ሓደ ወፃእተኛ /ኢትዮጵያዊ ዘይኮነ/እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘሩ ናይ ጀግንነት መዐቀኒታትን ውፅኢታትን ወሲዱ ንሕድሕድ መራሕቲ ክመዝን ከሎ ዝህቦ ፍርዲ ጀግንነት ተመሳሳሊ እዩ፡፡ ይኹን እምበር ንሕና ኢትዮጵያውያን ግን ኣብ ኩሎም ሓደ ዓይነት ምርድዳእ የብልናን፡፡ መብዛሕቶም ተጋሩ ኢሊት ኣብ ናይ ኣፄ ዮውሃንስን ቴድሮስን ጀግንነት ዝሰማምዑ እንትኾኑ ኣብ ናይ ሚሊሊኽን ደድሕሪኦም ዝመፁን መራሕቲ ጀግንነት /ብዘይ መለስ/ ግን ብፍፁም ኣይኣምኑሉን ወይ ድማ ኣይቅበሉዎን፡፡ ብኻሊእ ገፅ ድማ መብዛሕቶም ናይ ኣምሓሩ ኢሊት እንተሪኢና ናይ ቴድሮስ፣ ሚሊሊኽን ድሕሪኡን ዘለዉ ጀግንነታት መራሕቲ እንተወድሱ፣ ናይ ዮሃንስን መለስን ግን ዕረ ይጥዕሞም፡፡ ኣብ መብዛሕቱ ንምንታይ ኩሉ ዘይሰማማዓሉ፣ እቲ ውፅኢት ናይ ኩሎም ተመሳሳሊ እዩ፣ ስለዚ ወራሪ ብምፍሻል ጥራሕ ጀግንነት ኣይውሰንን፡፡

ናብቲ ቀንዲ መዘራረቢ ዛዕባ ኣቦይ ስብሓት ክምለስ፡፡ እሞ መን እዩ ጀግና?

ኣቦይ ስብሓት እምበኣር ነዚ እዩ ቅድሚ 1967 ዓ.ም. ጀግና ነይሩ ኢለ ኣይኣምንን ዝበልዎ፡፡ እዚ እንትብሉ ግን ኣቦይ ስብሓት ዕድመኦም ስለዝደፍኡ፣ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘሩ ኣንፃር ባዕዳዊ ወራር ዝተገበሩ ተጋድሎ ረሲዖምዎ ማለት ኣይኮነን፡፡ ኣብኡ ዝተሰርሑ መስተንክራዊ ዓዎታት ስለዘይኣምኑሉውን ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ? ብናተይ ርድኢት እቲ ልሙድ ብዛዕባ ጀግንነት ዝዝረብን ኣቦይ ስብሓት ንጀግንነት ዝህብዎ ትርጉምን ነኒበይኑ ስለዝኾነ እዩ፡፡

እቲ ንኣቦይ ስብሓት ተፃሪሩ ዝዛረብን ዝፅሕፍን ዘሎትርጉም ጀግንነት ብቑንፅል እንትወስድ፣ ኣቦይ ስብሓት ግን እንታይነት ንጀግንነት ሙሉእ ትርጉም ብምሃብ፤ ብታሪክ ሃገርና ይኹን ክልልና ከምቲ ድሕሪ 1967 ወለዶ ዝፈፀሞ ጀግንነት፤ዝፈፀመ ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን ኢሎም፡፡ እዚ ታሪክ ትግራዋይ ታሪክ ወለድና ምንሻው ወይ ምኽሓድ ወይከዓ ዘይምፍላጥ ኣይኮነን፡፡ እሞ ኣቦይ ስብሓት እንታይ ጎዲሉዎ እዩ ነቲ ናይ ኣቦታትና ታሪክ ከም ናይ ጀግንነት ታሪክ ዘይወስድዎ? ዝብል ግን ምርኣይ ወሳኒ ይመስለኒ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ኣንፃር ኣብ ልዕሊኡ ዝበፅሖ ወፅዓን መግዛእቲን ተቋዊሙ እንትቃለስ ድሕሪ 1967 ዓ.ም. ጥራሕ ኣይኮነን፡፡ ቅድሚኢ ውን ቁፅርን ስፍርን ዘይብሉ ብርክት ዝበለ ጊዘ እናወደቐን እናተሰአን ተቓሊሱ፡፡ ብፍላይ ኣብ ቀዳማይ ወያነ ንገዛእትን መሳፍንትን ዘንቀጥቀጠን ዘርዓደን ናይ ህዝቢ ምልዕዓል ፈጢሩ ነዊሕ ርሕቀት ከይዱ ነይሩ፡፡ ግን ድማ ኣብቲ ዝድለ ብርኪ እንተይበፅሐ ብቐሊሉ ብመሳፍንትን መሻርኽቶምን ክብርዕን ኪኢሉ፡፡ ኣብዚ እቲ ቀዳማይ ባህሪ ጅግንነት /ናይ ህዝቢ ቅቡልነትን ድልየትን ምልዕዓልን/ ዘማለአ እንትኸውን፤ እቲ ካልኣይ ባህሪ ጅግንነት /ብቕዓትን ተኽእሎን/ ግን ኣየማለአን፡፡ ስለዝኾነውን ውፅኢቱ፣ ህዝቢ ትግራይ ኣደዳ እቲ ዘውዳዊ ስርዓት ኮይኑ ናብ ዝኸፍአ መግዛእቲ ኣእቲዩዎ፡፡

ካብዚ ቀዳማይ ወያነ ግቡእ ትምህርቲ ወሲዱ ካልኣይ ወያነ ለካቲት 11፣ 1967 ዓ.ም እምቢ ኣይግዛእን ኢሉ በረካ ደደቢት ወፂኡ፡፡ ኣብዛ ዕለት እዚኣ ናይ ህዝቢ ሕቶ ሒዙ ብ5 ብረትን 11 ተጋደልትን ዝጀመረ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ፤ መንእሰይ፣ ደቂ ኣንስትዮ፣ ሓረስታይ፣ ከተማታይ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕላማ ኣሰሊፉ፣ መላእ ህዝቢ ትግራይ ኣሳቲፉ ድሕሪ ናይ 17 ዓመት መሪር ቃልሲን ከቢድ መስዋእትን ነቲ ዋርድያ ድሕረትን ድኽነትን ዝነበረ ስርዓት ደርጊ ደምሲሱ፤ ህዝቢ ትግራይ ሒዙዎም ዝተበገሰ ናይ ሰላም፣ ዴሞክራስን ልምዓትን ዕላማ ኣብ ሰላማዊን ዴሞክራሲያዊን ናይ ቃልሲ መድረኽ ሚልዮናት ህዝብታት ኢትዮጵያ ኣብ ጎኑ ኣሰሊፉ፣ ልክዕ ክምቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝተረኸበ ዓዎት ኣብ ሰላማዊን ዴሞክራሲያዊን ቃልሲውን ንዓለምና ዘደመመ ዓዎት ኣመዝጊቡ እዩ፡፡ እሞ እዚ ካብ 1967 ዓ.ም. ጀሚሩ ክሳብ ሐዚ ዝተመዝገበ ጀግንነት በተን ባህሪታት ጀግንነት እንትንምዝኖ እንታይ ይመስል?

ቀዳማይ ባህሪ ብማሕበረሰብ ቅቡል ዝኾነ ነገር Moral ንኣብነት ንሓቂ፣ ንፍትሒ፣ ንሰብኣዊነትን ንሕብረተሰባዊ ራእይ ተግባራዊነት ዝፍፅም ወይ ንምፍፃም ውፉይ ዝኾነን ዘድሊ ቃልሲ ብምግባር ካብኡ ዝድለ መስዋእትነት ንምኽፋል ድሉው ዝኾነን ወይ ዝኸፍልን ዝብል መዐቀኒ እንትኸውን፤ እዚ ድማ ብትኽክል ዘማለአ ምኳኑ ዘሪኤና፣ ህዝቢ ትግራይ ነቲ ቃልሲ ናተይ ኢሉ ብኹሉመዳይ ደጊፉ፣ ሓብሒቡ፣ ኣስኒቑ፣ ኣዕጢቑ፣ ደቁ ንመስዋእቲ መሪቑ ብምስዳዱ ቅቡል ቃልሲ ገይርዎ፡፡ እዚ ካብ ናይ ቀዳማይ ወያነ ንላዕሊ መላእ ህዝቢ ትግራይ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ዘንቀሳቐሰን ብሓቂ ናይ ህዝቢ ቃልሲ ምኳኑ ዘርኣየ ብምዃኑ ቀዳማይ ባህሪ ጀግንነት የማልእ እዩ፡፡

እቲ ካልኣይ ባህሪ ድማ ብቕዓት እዩ፡፡ እዚውን ነዚ ናይ ህዝቢ ድሌትን ዕላማን ግሁድ ንምግባር ዘሎ ብቕዓት ማለትውን ዝተሓሰበ ዕላማ ንምዕዋት ዘድሊ ክእለት፣ ፍልጠት፣ ኣተሓሳስባ፣ ፅንዓትን ተኽእሎን ኣወዳድባ ኣሰራርሓ፣ ኣወፋፍራ ሒዙ ብቑዕ ኣመራርሓ ብምሃብ ንዓዎት ዝበፅሐ ምኳኑ፣ ናይዚ መግለፂ ድማ ንደርጊ ብምድምሳስ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ፈጢሩ፣ ስሩዕ ህዝባዊ መንግስቲ ብህዝባዊ መረፃ ክትከል ብምግባር፣ ኣብ ልምዓትን ምጥፋእ ድኽነትን ዝግበር ቃልሲውን ንዓለምና ዘስደመመ ውፅኢት ብምምዝጋብ ህዝብና ከም ተሳትፎኡ ናይ ቃልሱ ተረባሓይ ክኸውን ብምግባሩ፣ ስልጣን ብናይ ህዝቢ ድሌት ዝተሓዝ ምኳኑ ዝገበረ ጅግንነታዊ ስርሒት ተፈፂሙ፡፡ ስለዚ እቲ ካልኣይ ባህሪ ጀግንነት እውን ብዝግባእ ዘማለአ ስርሒት እዩ፡፡ ስለዚ ኣቦይ ስብሓት ነዚ እዩ ድሕሪ 1967 ዓ.ም. እምበር ቅድሚ 1967 ዓ.ም. ጅግንነት ኣይረኣኹን ኣየንበብኩን ኣይተዓዘብኩን ዝበልዎ፡፡

እቲ ኩሉ ዝዛረበሉ ህዝቢ ትግራይ ኣንፃር ወረርቲ ዝፈፀሞም ስርሒታት ጀግንነታዊ ስርሒት እኳ እንተኾኑ ግን ድማ መወዳእትኡ ንህዝቢ ካብ መግዛእቲ ዘናገፉ ዘይኮኑስ ካብ ናይ ወፃእ ገዛእቲ ናብ ናይ ውሽጢ መግዛእቲ ዝዳረጉ ብምኳኖም ህዝቢ ትግራይ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ክናገፍ ኣይከኣለን፡፡ እኳ ደኣስ ካብ ጊዘ ናብ ጊዘ እቲ ድኽነትን ድሕረትን እናገደደ፣ እናኸፍአ ከይዱ ከይዱ ኣብ ምድምሳስ ደርጊ ኣብ ምንታይ ደረጃ በፂሑ ከምዝነበረ ማንም ዝፈልጦ ሓቂ እዩ፡፡ እሞ ከመይ ገይርና ደኣ መሊእና ቅድሚ 1967 ምሉእ ጀግንነት ነይሩ ክንብል፡፡ ብናይ ወዲሰብ ክብሪ፣ ሰብኣዊን ዴሞክራሲያዊን መሰላት፣ ናይ ልምዓት ፃምእን ምምላእ መዚና እንትን ዕቅን ህዝቢ ኣብ ከቢድ ፖለቲካዊን ኤኮኖሚያዊን ማሕበራዊን ስቓይ ዝነበረ ህዝቢ እምበር ጀግንነት እናሰርሐ ዝነበረ እዩ ምባል መፀገሚ ይኸውን፡፡ ሓደ ወለዶ ከም ወለዶ ናይ ጅግንነት ስርሒት ዝፈፀመ ኢልና ክንሕበነሉ እንተኾይንና በዘን ክልተ መዐቀኒ ክንመዝኖም ይግባእ፡፡ቅድሚ 1967 ዓ.ም. ዝነበሩ ታሪካዊ ስርሒታት እንትን ግምግም ዋላ ሓደ ነዘን ክልተ ባህርታት ዘማልእ የብሉን፡፡ ናይ ኣፄ ቴድሮስ፣ ናይ ኣፄ ዮውሃንስ፣ ናይ ኣፄ ሚሊሊኽ ክሳብ ደርጊ ዝነበሩ ስርሒታት ከምንሪኦም እቲ መእሰሪ ጀግንነት ዝኾነ ናይ ህዝቢ ረብሓ፣ ናይ ህዝቢ ተጠቃሚነት ዝበሃል ብፍፁም ዘይሕሰብ እዩ ነይሩ፡፡ ናይ ቀረባና ናይ ኤርትራ ኩነታት እንተሪኢናውን ከም ህዝቢ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ተለዓዒሉ ኣንፃር መግዛእቲ ዕዉት ቃልሲ እንተገበረውን እቲ ካልኣይ ባህሪ ጀግንነት ስለዘይተማለአ፤ ኣብ ኤርትራ ጀግንነታዊ ስርሒት ዝፈፀመ ወለዶ ኣሎ ምባል ኣይከኣልን፡፡ ምኽንያቱ እቲ ቃልሲ ከይዱ ከይዱ ንረብሓ ውሑዳት ገዛእቲ ስለዝዋዓለ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ብደርጊ ጊዜ ኣብ ሑሱም መግዛእቲ ነይሩ ኣብ ሻዕብያ ጊዜ ውን ኣብ ዝኸፍአ መግዛእቲ ይርከብ፡፡ ልዕሊ ሓደ ሲሲ /1/3/ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስደት ይርከብ፡፡ ስለዚ ነፃነት በይኑ ትርጉም የብሉን፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ስፈፀሞ ስርሒት ነታ ካልኤይቲ ባህሪ ጀግንነት ስለዘይተማልእ እንሆ ኣብ ትሕቲ ባርነት ውሽጣዊ መግዛእቲ ይርከብ፡፡

እቲ ናይ ትግራይ ኣቦይ ስብሓት ዝበልዎ ቅድሚ 1967 ዓ.ም. ጀግና ኣፈልጥን በዚ መርኣያ ክንርኢ ከለና ቁልጭ ኣቢሉ የሪኤና፡፡ ትግራይ ቅድሚ ሀገራ ስልጣነ ዝጀመረት፣ መንግስትነት ዘተኣታተወት፣ እንተነበረት እውን ህዝቢ ከም ህዝቢ ንድሕርሕሪት እናንቆልቆለ ኣብ ዝኸፍአ ብርኪ በፂሑ ነይሩ፡፡ ስለዚ ዝሓለፉ ኣሻሓት ዓመታት ብዙሓት ዘኽሩዑ ፍፃመታትን ስርሒታትን እንተነበሩውን ናይ ህዝቢ ተረባሕነትን ድሌትን ሙሉእ ተሳትፎን ስለዘይነበሮም ጀግንነት ነይርዎ ምባል ኣይከኣልን፡፡ ምስ ናይ ህዝቢ ድሌት ተጠቃምነት፣ ቅቡልነት ዘይተሓሓዝ ስርሒት ጀግንነት ኣይበሃልን፡፡ ነዚ እዩ ድሕሪ 1967 ዓ.ም ኣብ ትግራይ ጀግንነታዊ ስርሒት ዘርኣየን ዘርእይን ዘሎ ወለዶ እዩ ንብሎ፡፡ ኣብ ኤርትራ ግን ክሳብ እዚ 21 ክ/ዘ ጀግንነታዊ ስርሒት የለን ንብል፡፡ ኣብ ኤርትራ ልክዕ ክምቲ ኣብ ትግራይ ቅድሚ 19 ክ/ዘ ዝነበረ ስርሒት ረብሓን ስልጣንን መስፍናዊ ንምሕላው ዝግበሩ ዝነበሩ ስርሒታት እዮም ሐዚውን ዝፍፀሙ ዘለዉ፡፡ ኣብ ትግራይ ግን እቲ ክሳብ 19 ክ/ዘ ሱር ሰዲዱ ዝነበረ ዝነበረ ትምክሕታዊ መግዛእቲታት ንሓንሳእን ንሓዋሩን ብምቕያር፤ዝማዕበላ ሃገራት ካብ 200 ክሳብ 300 ዓመታት ዝወሰደሎም ህንፀት ልምዓትን ዴሞራሲን እነሆ ሳላ እቲ ጀግንነታዊ ስርሒት ድሕሪ 1967 ዝመፀ ወለዶ ኣብ 45 ዓመት፤ ውሽጢ ጀሚርናዮስ ፅቡቕ ነሰጉሞ ኣለና፡፡

ነዚ እዩ ኣብ ትግራይ ይኹን ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ፅሒፍካ ዘይውዳእ ታሪካዊ ፍፃመታት እንተሃለወውን ብኣንፃር ጀግንነት ክንምዝኖ ከለና ኣየማልእን፡፡ ቴድሮስ፣ ዮውሃንስ፣ ሚሊሊኽ፣ ሃ/ስላሴ፣ ደርጊ ኩሎም ዝፈፀምዎ ፅቡቕን ዘሕብን ስራሕቲን ኣሊሽካ ዘይሰኣን እንተኾነውን መሰረታዊ ባህሪኦም ግን ፀረ ህዝቢ፣ ፀረ ልምዓት፣ ፀረ ዴሞክራሲ እዮም ነይሮም፡፡ ብሱሩባ ልምዓት፣ ዴሞክራሲን ንኣውሮፓን ኣሜሪካን ጥራሕ ድዩ ተፈጢሩ? ህዝቢ ትግራይ፣ ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ዋላውን ህዝቢ ኤርትራ ዴሞክራሲ፣ ልምዓት፣ ዘየድልዮ ህዝቢ ስለዝኾኑ ድዩ? ኣይኮነን፡፡ ንኣሻሓት ዘመናት ኣብትሕቲ ሑሱም መግዛእቲ ዝወደቑ፤ ጀጋኑ ብምስኣኖም እዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራውን ክሳብ ሐዚ ዴሞክራሲ፣ ልምዓት ሓሪሙዎ ኣደዳ መግዛእቲን ስደትን ኮይኑ ዘሎ ጀጋኑ ብምስኣኑ እዩ፡፡ነዚ እዩ እምበኣር ኣቦይ ስብሓት ቅድሚ 1967 ኣብ ኢትዮጵያ ጀግና ዝበሃል ኣይተፈጠረን ዝበሉ፡፡ ኣቦይ ስብሓት ነቲ ቃልሲ ስለዝጀመሩ ንባዕሎም ንምሙጓስ ኢሎም ኣይኮነን እዚ ዝበሉ፤ ወይከዓ ኣቦይ ስብሓት ኣሪጎም ዓጀውጀው ስለዝበሉ ናብ ቁልዕነት ስለዝተመለሱ ኣይኮነን ከምዚ ዝበሉ፣ እቲ ሓቂ ንሱ ስለዝኾነ እዩ፡፡

ብኣንፃሩ እቶም ካብ ናይ 19 ክ/ዘ ኣተሓሳስባ ምፍላይ ዝኣበዮም፣ ብናይ 19 ክ/ዘ ኣተሓሳስባ ጀግንነት ማለት ህዝቢ ምምብርካኽ ምስቓይ፣ ኣብ ኲናት ምውዓል ናይ ህዝቢ ንብረትን ገንዘብን ንዋይን ምግፋፍ ኣሻሓት ኣፅዋርን ወታደራትን ምምራኽ ኢሎም ዝትርጉሙ፤ ጀጋኑ ወለዶም ዘየኽብሩ፣ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ እናተፃረፉ ዝውዕሉ እዮም ብዕድመ ንኡሳት ብኣተሓሳስባ ግን ዝኣረጉ፣ ዓጀውጀው ዝበሉ ዝበሃሉ፡፡

ሐዚውን ከምዚ ወለዶ እዚ፤ ንውልቀ መሳፍንቲ ወይ ንጉሳት ወንበር ንምሕላው ዘይኮነስ፣ ብትኽክል ምእንተ ሕቶታት ህዝቢ ክምለስ፣ ምእንቲ መሰላትን ረብሓታትን ህዝቢ ክረጋገፅ ኢሉ ህይወቱ መኒኑ ንመስዋእቲ ዝወፀ ወለዶ፣ ሓደ ሻዕ ዘይኮነስ 7 ሻዕ ህይወቱ ክትሓልፍ ዝምነ ወለዶ ፈፂሙ ኣይተፈጠረን፡፡ስለዚ ኣቦይ ስብሓት ዝበልዎ ትኽክልን ሓቂን እምበር ናይ እርጋን ዓጀውጆው ኣይኮነን፡፡ ኣብ ረብሓ ህዝቢ ዘይውዕል ጀግንነት ጀግንነት ኣይበሃልን፣ ጥይት ዝተኮሰ፣ ሰብ ዝቐተለ ጀግና እንተተባሂሉ ካብ መንግስቱ ሃ/ማርያም ንላዕሊ ጀግና የለን ማለlት እዩ፡፡ እዚ እዩ እቲ ዓብዪ ጌጋaሽ ስለዚ እቶም ናይ ቃልሲ ኣቦና ኣቦይ ስብሓት ዝበልዋ ዘረባ ንቀበላ ደኣ፡፡

ክብሪ ንዝግበኦ ክብሪ ንሃቦ፡፡

ህዳሴ ኢትዮጵያ

ለካቲት 26፣ 2012 ዓ.ም.

 

Back to Front Page