Back to Front Page

መርገፂ ሰብ ሕድሪ ኣብ ህልው ኩነታት

 

መርገፂ ሰብ ሕድሪ ኣብ ህልው ኩነታት

መሰል ዓርሰ ውሳነ ህዝቢ ትግራይ ብነዊሕን መሪርን ቃልሲን መስዋእትን ዘረጋገጾን ብደም ኣሻሓት ቀያሕትን ጸለምትን ደቁ ዝጸሓፎ መሰልን ዝተኸሎን ስርዓት እዩ። ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ሕገ መንግስቲ ክልላት ብዓል ዋና ሉኣላዊ ስልጣን እንትኾና እዙይ ሉኡላውነት ዝግለጸሉ መንገዲ ድማ ብዲሞክራሲያዊ መንገዲ ብዝግበር መረጻ ብቐጥታ ብዝመርጽዎም ተወከልቲ ጥራሕ ከምዝኾነ ኣብ ዓንቐጽ 8 ተደንጊጉ ይርከብ። ካብዚ ብተወሳኺ መረጻ ህዝቢ ዝደልዮ ዓይነት መንግስቲ ዝተኽለሉን ተወከልቱ ዝመርጸሉን መስረታዊ ፖለትካዊ መሰል ዜጋታት እውን እዩ(ዓንቐጽ 38 ናይ ፌደራልን ክልልን ሕገ መንግስቲ)፡፡

 

ብመሰረት ኣብ ፌደራል ሕገ መንግስቲ ዓንቐጽ 39 ብግልጺ ተደንጊጉ ዝርከብ መሰል ዓርሰ ውሳነን ዓርሰ ምሕደራን ብክልል ብርኪ ዝግበር መረጻ ናይ ምውሳን ስልጠን ናይ ክልል ሕገ መንግስቲ እምበር ናይ ፌደራል ሕገ መንግስቲ ኮነ ናይ ኢትዮጵያ መረጻ ቦርድ ኣይኾነን። በዚ መሰረት ብብርኪ ትግራይ ዝግበር መረጻ ዝምልከት ኣብ ዝተመሓየሸ ሕገ መንግስቲ ትግራይ ዓንቐጽ 48(1)ን 52(4)ን ክልላዊ መረጻ ኣብ ትግራይ ዝካየድ በቢ 5 ዓመት ከምዝኾነ ብግልጺ ተቐሚጡ እዩ። እዚ ድንጋገ እዚ ዝኾነ ዓይነት ካሊእ ትርጉም ኮነ ገደብ ዘይብሉ ግልጺን ብቐጥታ ዝፍጸም ድንጋገ እውን እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ዝኾኑ ኣካላት መንግስቲ፣ ፖሊቲካዊ ውድባትን ካልኦት ማሕበራትን ከምኡውን ሰብ ስልጣናቶም፣ ሕገ መንግስቲ ፌደራል ኮነ ክልል ከይተሸራረፈ ሙሉእ ንሙሉእ ክትግበር ናይ ምግባርን ንዑኡ ተገዛእቲ ናይ ምዃንን ሓላፍነት ከምዘለዎም ኣብ ናይ ፌደራል ሕገ መንግስቲ ዓንቐጽ 9(4) ናይ ክልል ሕገ መንግስቲ ዓንቐጽ 9(2) ብግልጺ ተደንጊጉ ይርከብ።

Videos From Around The World

 

ብሽም ህፁፅ እዋን ክናዋሕ ዝሕሰብ ዘሎ መረፃን ዕድመ ስልጣን ሓደ ውድብን ኢ-ሕገ መንግስታዊ ብዝኾነ መንገዲ ዘናውሕን መሰረታውን ቐንድን መሰል ዓርሰ ውሳነ ህዝብታት ዝጥሕስ እዩ፤ መሰል ዓርሰ ውሳነ ህዝቢ ትግራይ ዝጥሕስ እዩ። ናይ ክልል መረጻ ናይ ምክያድ ስልጣንን መረጻ ዝካየደሉ ግዜን ኩነታት ናይ ምውሳን ስልጣን ናይ ክልል ሕገ መንግስትን ክልል መንግስትን ስልጣን እዩ። ናይ ኢትዮጵያ መረፃ ቦርዲ መረፃ ይካየድ ዶ ኣይካየድ? ዝብል ናይ ምውሳን ሕጋዊ ስልጣን ኮነ ጭቡጥ ዓቕሚ የብሉን። ቦርዲ መረፃ ብሕገ-መንግስቲ ዝጣየሽ፤ ኣብ ናይ ፌደራል ኮነ ክልል ሕገ መንግስቲን ካልኦት ሕግታትን ብዝተደንገጉ መረጻ ዝተመልከቱ ድንጋገታት መሰረት መረጻ ንክካየድ ኣድላይ ዘበለ ናይ ሰብን ንዋትን ብምቕራብ ነጻን ዘይሻራዊን ኮይኑ ዘፍጽም መሳለጢ ኣካል እምበር ዕጻ መረፃን መሰረታዊ መሰላት ዓርሰ ውሳነ ህዝብን ዜጋታትን ዝውስን ኣካል ኣይኮነን።

 

ይኹን እምበር ናይ ኢትዮጵያ መረጻ ቦርድ መረፃ ከምዘይካይድ ዘቕረቦ ውሳነ ተቐባሊ ብምግባር መረጻ ሕገ መንግስቲ ሃገርና ብዘቐመጦ ግዜ ገደብ ከምዘይካየድ ኢ-ሕገመንግስትዊ ብዝኾነ መንገዲ ተወሲኑ እዩ። ነዚ ስዒቡ ብናይ ፌደራል መንግስቲ ኣማራጺ እዮም ተባሂሎም ካብ ዝቐረቡ ኣርባዕተ ሓሳባት ቤት ምክሪ ተወከልቲ ህዝቢ ፌደራል ዓንቐጽ 54/1 ዓንቐጽ 58/3ን ዓንቐጽ 93 ሕገ መንግስታዊ ትርጉም የድልዮም እዩ ኢሉ ምጽዳቑን ንትርጉም ምምርሑን ዝፍለጥ እዩ።

 

ይኹን እምበር ኣብ ናይ ኢ.ፌ.ዲ.ሪ ፌድራል ሕገ መንግስቲ ዓንቐጽ 83 ስለ ሕገ መንግስቲ ኣተረጓጉማ ብግልጺ ከምዝተቐመጠ ናብ ቤት ምክሪ ፌድሬሸን ንሕገ መንግስታዊ ትርጉም ዝቐርቡ ጉድያት ሕገ-መንግስታዊ ክርክር ዘልዓሉ ዋኒናት ኽኾኑ ከምዝግባእ ብግልጺ ዝተደንገገ ዋላ እንተኾነ ምስ መረፃ ተታሓሒዞም ዘለዉ ዓንቀፃት ግን ካብ መብዛሕቴኦም ዓንቀጻት ሕገ-መንግስቲ እውን ብዝዛየደ መልክዑ ምንም ዓይነት ሕገ-መንግስታዊ ክርክር ዘየልዕሉን ንትርጉም እውን ግልጽን ምንም ደንገርገር ዘይፈጥሩን ዓንቐጻት እዮም። እዚ ኮይኑ እናሃለወ ግን ናይ ፌደራል ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኢ ሕገ መንግስታዊ ብዝኾነ ኣዋጅን መንገድን እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ ዓንቐጻት ንትርጉም ብዝብል ናብ ቤት ምኽሪ ፌዴረሽን ልኢኹዎም እዩ።

ይኹን እምበር ኣብ ላዕሊ ከምዝተገለፀ እቶም ዝተጠቐሱ ዓንቐጻት ግልጽን ምንም ዓይነት ሕገ መንግስታዊ ክርክር ዘይብሎምን ብተግባር እውን ከምኡ ዓይነት ጭቡጥ ክርክር ዘየልዓሉን እዮም። እዙይ ብሽም ሕገ መንግስታዊ ትርጉም ሕገ-መንግስታዊ ምምሕያሽን ኢ ሕገ መንግስታዊን ጸረ ዲሞክራሲ ብዝኮነ መንገዲ ዕድመ ስልጣን ንምንዋሕ ዝግበር ፋሕጠርጠርን ስልጣን ኢ-ሕገመንግስታዊ ብዝኾነ መልክዑ ምትሓዝ ዝተኸልከለ እዩ ዝብል ኣብ ዓንቐጽ 9(4) ዝተቐመጠ ሕገ መንግስታዊ ድንጋገ ዝጥሕስ እዩ። በዚ ከይኣክል ጉባኤ መጻረይ ሕገ መንግስቲ ፌደራል ናይ ሰብ ሞያ ሓሳብ ክሰምዕ ብዝገበሮ ጻዊዒት ካብ ክልልና ተጋሩ ሙሁራን ሓዊሱ ካብ ዝተፈላለዩ ቦታትት ኢ/ያ ዝተፈላለዩ ኣብቲ ጉዳይ ዝተደረኹ ሞያዊ ሓሳባት ዝቀረቡሉ ዋላ እንተኾኑ ዕድመ ስልጣን ንምንዋሕ ዝጠቕሙ ሓሳባትን ሰባትን ጥራሕ ብምቅራብ እቲ ከይዲ ፍጹም ኢ-ፍትሓውነት ዝተመልኦ ጸረ ዲሞክራሲን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን ኽክወን ተጌሩ እዩ። እዚ ኣከያይዳ እዚ ሕገ መንግስትን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትን ዘፍርስ፤ ልዕልነት ሕግን ዲሞራሲን ዝጻባእን መሰረታዊ መሰላት ዜጋታትን ብዓብዩ ድማ መሰል ዓርሰ ውሳነ ህዝብታት ዝግህስ መንገዲ እዩ።

 

በዚ መሰረት መንግስቲ ክልል ትግራይ ሕገ መንግስቲ ፌደራልን ክልልን ክልል ከይተሸራረፈ ሙሉእ ንሙሉእ ክትግበረን ናይ ምግባርን ንዑ ተገዛእቲ ናይ ምዃንን ሓላፍነትን ግቡኡን ከምዘለዎምን ህዝቢ ትግራይ ከም ህዝቢ ንመሰል ዓርሰ ውሳንኡን ፣ ምሕደርኡን ንዘመናት መስዋእትነት ዝኸፈለሉን ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ሰብ ሰራሕ ይኹን ተፈጥሮኣዊ ኩነታት ናብ ዋጋ ዕዳጋ ከምዘየቕርብ እውን ፈሊጡ መረጻ ሕገ መንግስቲ ክልል ትግራይ ብዘቐመጦ ግዜ ገድብ ከካይድ ኣብ ዝሸባሸበሉ እዋን እቲ ቐደሙ እውን መረፃ ንምክያድ ድሌት ዘይነበሮን እናዕጠይጠየ ዝፀንሐን ጉጅለ ኣብዪ ኣሕመድ ኮረና ከም ፀጋ ወሲዱ ናይ ፌደራል መንግስቲ ስልጣን ዘናውሐሉ ኣሎ ዝበሎ መማረፂታት የመቻቹ ኣሎ ።

 

ኣብዚ ከይዲ ኣብ ክልል ዘለዉ መንግስታት ናይ ስልጣን ዘመኖም ስለዘብቅዕ ኣነ እየ ብቤት ምኽሪ ፌደረሽን ብዝተወሃበ ትርጉም ስልጣነይ ዝተናውሐ እምበር ንዓኹም ዘናውሐልኩም የብልኩምን ምባሉ ኣይተርፎን፤ እዚ ድማ ክልላት ኣብ ሞንጎ ንውልቀ- ምልክነት ኣሜን ኢልካ ምቕባልን ፊት ንፊት ናብ ግርጭት ምእታውን ዝብሉ ክልተ መማረፂታት ክቕርቀሩ ዝገብር እዩ ዝኸውን። በዚ መሰረት መንግስቲ ብ/ክ/መንግስቲ ትግራይ ነዚ ክፍተት እዚ ዝዓፁ ሕጋዊ መንገዲ ተኸቲሉ ክሰርሕ ይግባእ ።

ስለዚ ፦

1. ሰብ-ሕድሪ ሲቪል ማሕበረሰብ ትግራይ ዝተመሓየሸ ሕገ መንግስቲ ትግራይ ብዘቐመጦ መሰረት መረፃ ኣብ ትግራይ ኣብ ግዚኡ ንኽካየድ ንፅዉዕ።

2. ሕማም ኮረና ኣብ ግምት ብምእታው ዝህሉ ምንቅስቃስ ድሩት ስለዝኸውን ኣብ ትግራይ ዝወዳደሩ ፓርቲታት ኣብ ሚድያታት ትግራይ እኹል ኣየር ሰዓት ብፍትሓዊ መንገዲ ምክፍፋልን እኩል ዝኾነ ናይ ገንዘብ ደገፍ ምግባር ፣ መረፃ ዘካይዱሉ በጀት ምምዳብ፣ ፍትሓውን ተኣማንን መረፃ ዝካየደሉ ኩነታት ምምችቻው የደሊ ንብል።

3. ብሐዚኡ ኣድላይ ዘበሉ መረፃ ንምክያድ ዘኽእሉ ሕግታት ምውጻእን ምምሕያሻትን ምክያድን የድሊ ንብል።

4. ኣብ ልዕሌና መረፃ እንተኣካይድኩም ከጥፍአኩም እየ፣ ክዕንወኩም እየ ዝዓይነቶም ካብ ቅሉዕ ኣዋጅ ኲናት ተፈልዮም ዘይረኣዩ ፈኸራታት ተቐባልነት የብሎምን፣ ደው ክብሉ እውን ንፅውዕ፡፡ ምስኡ ጎኒ ንጎኒ ድማ መላእ ህዝብና ትርጉምን መንፈስን እቶም ፈኸራታት ብግቡእ ብምርዳእ ንዑኡ ዝምጥን ኩለ-መዳያዊ ድልውነት ክገብር ንፅውዕ፡፡

5. ናይ መወዳእታ መማረፂ መረፃ ብኮረና ምኽንያት ኣብ ግዜኡ ክካየድ እንተዘይኽኢሉ መሰል ዓርሰ ውሳነን ምሕደራን ትግራይ ኣብ ሓደጋ ከይኣትው ፤ ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ብ/ክ/መ/ ትግራይ መሰል ዓርሰ ውሳነናን ምሕደራናን መስረት ዝግበሩ ኩሎም ዓይነት ኣማራጺታትናን ክፍተሹን ንዘተ ክቐርቡን ይግባእ ንብል።

 

ሰብ-ሕድሪ ከም ፍትሒን ዲሞክራሲን ዝሰፈናን ልዕልነት ሕጊ ዝተኸበረላን ትግራይ ጋህዲ ንምግባር ዓሊሙ ብሕጊ ዝተጣየሽን ነዚ መሰረት ገይሩ ዝንቀሳቐስን ነፃን ዘይሻራዊን ሲቪል ማሕበር ንዕውትነት እቲ መረጻ ካብ መጀመርያ ክሳብ መወዳእታ እጃሙ ንምጽዋት ድሉው እዩ፡፡ እዚ ድማ ኣብ ሞንጎ ተናሓናሕቲ ውድባት ስልጡን ናይ ሓሳብ ክትዕ ክካየድ መድረኻት ምድላው፣ ብዛዕባ መረፃ ንህዝቢ ኣስተምህሮ ምሃብ፣ ፍትሓዊነትን ተኣማንነትን ከይዲ እቲ መረጻ ምዕዛብ ወ.ዘ.ተ ዘጠቓልል ይኸውን፡፡

 

ፍትሒን ርትዒን ዝነገሳ ፣ ልዕልና ሕጊ ዝኽበረላ ምዕብልቲ ትግራይ ጋህዲ ንምግባር ንተግህ!!

ሰብ-ሕድሪ ሲቪል ማሕበረሰብ ትግራይ!
ግንቦት 12፣ 2012 ዓ.ም
መቐለ

 

 

Back to Front Page