Back to Front Page

ልቢ ግበር ኢሮብ! ትዕዝብቲ ዝኾነካ ኣይወሓደካን! (መጠቓለሊ 1-3)

ልቢ ግበር ኢሮብ! ትዕዝብቲ ዝኾነካ ኣይወሓደካን! (መጠቓለሊ 1-3)

 

ዓሣ ዮሓንስ

 

ማርያም ግንቦት ዓሊተና 2012 ዓ. ም

 

እንቋዕ ኣብፀሐኩም!

 

"ጽቡቕ ዝገበረስያ ጽቡቕ እንተዝረክብ ብዕራይ ድቋ ምሰተየ!"

"ለ ጋሕቶናየ ካዳድ ጋደ?" (ከዓነ ክትምለሱ ናብ ሩባ ካዳድ?")

 

መጠቓለሊ መደምደምታ (ቀዳማይ ክፍሊ - ሣልሣይ ክፍሊ)

 

"ጽቡቕ ዝገበረስያ ጽቡቕ እንተዝረክብ ብዕራይ ድቋ ምሰተየ!"

 

ብ1966 ዓ. ም ኣብ ምሉእ ኢትዮጵያ ተምሃራይ "መሬት ላራሹ! (መረት ንሓረስታይ!)" ዝብል ጭርሖ ሒዙ ኣንፃር ንጉሣዊ (ዘውዳዊ) ግዝኣት ከምዝተልዓለ ፍሉጥ ኢዩ። እዙ ምንቅስቃስ ካብ ከተማታት ተጀሚሩ ቀሰይ እናበለ ናብ ሃገረሰብ ምዝማቱ ዝዝከር ኢዩ። ብጣዕሚ ዝገርም ዓይኒ ናይዙ ኣንፃር ንጉሣዊ (ዘውዳዊ) ግዝኣት ምንቅስቃስ ድማ ተጋሩ ነይሮም። ገለገልኦም ኤርትራዊያን ኣንፃር ንጉሣዊ (ዘውዳዊ) ግዝኣት ከይኾነስ ኣንፃር ግዝኣት ኢትዮጵያ ካብ ዝለዓሉ ሽዑ ድሮ ዓመታት ኣቑጽሮም ነይሮም ። ኣብ ማዕኸል ተጋሩ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲውን ብዙሕ ንደገ ዘይወጽእ ምልኽካፍ ኣሰሓሓብን ከምዝነበረውን ብዙሕ ዋዕ ዘይበሃል ወረ ኣይሰኣንን ኢዩ።

 

ብዙ ጊዜ ዕግርግር ውሩይ "ኣብዮትን" ድሮ ኣብ ኤርትራ ኣንፃር ግዝኣት ኢትዮጵያ ተላዒላ ዝነበረት ጃብሃን (ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ) ኣብ ከርሣ ብባዕሎም ብሃፀይ ኃለሥላላሴ ብዝተልኣኹ ብኣቶ ኢሣይያስ ኣፈወርቂ ዝፅነስ ዝነበረ ሻዕቢያን (ሕዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ) ነይሮም። ብጃብሃ እናተመልመለት ምሳኣቶም ጽግዕግዕ እናበለት ጀማሪት ጉጅለ ተጋድሎ ሓርነት ትግራይውን (ተሓት) ነይራ ኢያ።

 

ካብ 1967 ዓ፣ ም ጀሚሩ ድማ በዓል ኢዲዩ (ናይ ኢትዮጵያ ዲሞ ክራሲያዊ ሕብረት)፡ ዓሲምባ ወይ ኢሕኣፓን (ናይ ኢትዮጵያ ሕዝባዊ ኣብዮታዊ ፓርቲ) ተሓሕትን (ተጋድሎ ሓርነት ሕዝቢ ትግራይ) ስዒበን። መሥረቲን መራሕቲን ናይዞም ኩሎም ውድባት ወይ ካብ ትግራይ ወይ ካብ ኤርትራ ነይሮም። ስለዝኾነ ድማ ዝተጨቆነ ሕዝቢ ኤርትራን ትግራይን ቁጥዓ ናይ ኣዲስ ኣበባ እንተዘይፈሪሑ ንደቁ መዕቖቢ ዝኸልኣሉ ምንም ምክንያ ኣይነበሮን። እዞም ውድባት እምበኣር ናይ ትግራይን ናይ ኤርትራን ድንበራት ዋና ማዕኸሎምን መዋፈሪኦምን መንቀሳቀሲኦምን ገይረናዎ ነይሮም።

 

ብወገን ሰሜን ንኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ካብ ዘዋስኑ ክፍሊታት ትግራይ ሓደ ኢሮብ ኢዩ። ኢሮብ ናይ ባዕሉ ፍልይ ዝበለ ባሕሊን ኣቀማምጣን ዘሎዎ ኣካባቢ ኢዩ። ካብ ናይ ኢሮብ ዝድነቑ ባሕሊታት ሓደ ሓደ ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ጋሻ ምቕባል፡ ዝተዓቖበ ሰብ ክሻብ ሕይወትካ ሠዊዕኻ ምሕላው፡ ጽንዓትን እምነትን ተኣማንነትን ኣብ ርኽክብን ዕርክነትን፡ ወዘተ ወዘተ ዝመሣሠሉ ኢዮም።

 

ሲስተር ዘወይ (Sr. Zoe) ጓል ኣየርላንድ ድንግል ናይ ማሕበር ደቂ ፍቕሪ (Daughters of Charity) ብማርያም ግንቦት ናይ 1979 ዓ. ም ካብ ኣዲስ ኣበባ መጽአን ዝበላኦ ይዝከረኒ፡ "ዓሊተና መጀመሪያ ክትመጽእ ከሎኻ ናበይ ኢየ ዝኣቱ ዘሎኻ ኢልካ ዓቕሊኻ ፀቢቡካ እናበኸኻ ትኣትዎ። ቁሩብ ፀኒሕኻ ተልዓል ምስ ተብሃልካ ከዓ ብናፍቆት እናበኸካ ትወጽእ።" ኢለን። ሲስተር ዘወይ (Sr. Zoe) ኣብ ዓሊተና ንዝተወሰነ ዓመታት ኣገልግለን ኣብ ሓጺር እዋን ኣብ ኢሮብ ብዙሕ ለውጢ ዘርኣያን ብዙሕ ዝሓገዛን ሲስተር ኢየን። ግዳ ሽዑ ጊዜ ኣብ ሃገረ ስብከት ዓዲግራትን ኣብ ማሕበረንን ብዝነበረ ኩነታትን ኣማሓዳድራን ምክንያት ካብ ዓሊተና ከይሓሰባ ቶሎ ክለዓላ ተገዲደን እናበኸያ ዝኸዳ ናይ ብሓቂ ዝድነቓ ዓባይ ሰብ ነይረን።

Videos From Around The World

ስለዙይ ኢሮብ ንውድባት ትግራይን ኢትዮጵያን እቱ ዓይኒ መፀጋዕታን መዋፈሪ ማዕኸልን ኾነ። ጎቦ ዓሲምባ ኢሮብ ብኣንፃር ወራር ጣሊያን ኣብ ዝገበርዎ ሽፍትነት ፅዮን ናይ ኢሮብ ብምንባራን ኢሕኣፓ ድማ ስም ናይ ዓሲምባ ብምውሳዳ፡ ኢሮብ ብኢትዮጵያዊነቱ ካብ ማንም ኢትዮጵያዊ ንላዕሊ ይኾርዕ ስለዝነበረን ፕሮፓጋንዳ ናይ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ድማ "ንሙሉእ ጭቁን ሕዝቢ ኢትዮጵያ" ስለዝነበረን፡ መራሒ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ድማ "ናይ ምሥራቅ ኣፍሪቃ ኮኾብ ኢትዮጵያዊ" ዝተብሃለሉ ወዲ ኢሮብ ዶ/ር ተስፋይ ደበሣይ ብምንባሩ፡ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ድማ ንኢሮብ ብጉልበት ስለዘይተጠቐመትሉ ኢሮብ ንካልእ ኩሉ ነጺጉ ዳርጋ "ሥጋ ዓሲምባይ" ክሻብ ምባል በጺሑ ነይሩ።

 

ብካልእ ወገን ድማ ኣብዙይ ከይተልዓለ ክሕለፍ ዘይብሉ ነጥቢ ኣሎ። ምሥጋና ንካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን፡ ኢሮብ ብዝሒ ሕዝቢ እንተዘይሃለዎኳ ሽዑ ጊዜ እንኳን ብኢትዮጵያ ደረጃ ብዓለም ደርጃውን ዘፀውዖ ምሁር ኃሊ ነይሩዎ። ስለዙይ ኽሻብ ክንዲዙይ ልቢ ናይ ኩሉ ሰብ ዝሰለበ ውሩይ ሥርዓት ደሲነት ወይ ድማ ሥርዓት ማዕርነት (Communism) ከም ካልእ ኢትዮጵያዊ ኩሉ ልቢ ኢሮብውን ኣይመሓረን። ሽዑ ጊዜ እዙ ሕልሚ ድኻ ኾይኑ ዝተረፈ ሥርዓት ደሲነት ወይ ድማ ሥርዓት ማዕርነት (Communism) እተምህር ዝነበረት ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ጥራሕ ከይኾነትስ ንኢትዮጵያ ኩሉ ዘይቅየር ክዳን ወይ ማሊያ ኾይኑ ነይሩ። ስለዙይ ኢሮብ ምሁራንን ምሁራትን ደቁ ካብ ዝምህሩዎ ጊዜያዊ ኩነታት ከምልጥ ዘይክኣል ስለዝነበረ ብደቁ እትምራሕ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ክቕበል ግዲ ነይሩዎ።

 

ዝገርም ነገር እንተሃለወ ኢሮብ ንዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ዳርጋ ንዘመንን ፈረቓን (130 ዓመት) ብተኣማኒነት ኣገልጊሉ ክሻብ ብዓለም ደረጃ ንክወዳደር ዘኽኣሎ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ክሻብ ዝኽሕድን ዝርስዕን ኣምኒዋን ስዒቡዋን። ዓሲምባውን (ኢሕኣፓ) እዙ ናይ ሕዝቢ ኢሮብ የዋህነት ተጠቒማ ኣንጻር እምነት ኣብ ምምሃር ተውሲና ከይተረፈት ኢሮብ ንቤተክርስቲያኑን ብነፃ ንዘገልግሉዎ ንዝነበሩ ካህናት ደቁን ኣወፊዩ ዝነበረ ዝሕረስን ዘይሕረስን መረት ንገባር ክዕድል ኣገደደቶ። ብዙይ ጥራሕውን ኣይተወሰነትን። ጠቕላላኡ ባሕሊ ኢሮብ ቁልቁል ኣፉ ክድፋእ ገይራቶ። ኢሮብ ድማ ብድሕሪኣ ንኻልእ ከምዘየእቱን ከምዘይቕበልን ገይራቶ። እዙይ ድማ ኣብ ናይ ድኅረ-ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ሕይወትን ነብራን ናይ ኢሮብ ብግልጺ ተራኢዩን ይረአን ኣሎ እምበር ኣይተሓብአን።

 

 

እሞ ኢሮብ "ሥጋ ዓሲምባይ" ክሻብ ምባል በጺሑ ኩሉ መንነቱ ንዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ኣወፊዩ ካብዙ ኹሉ እንታይ ኢዩ ረብሓኡ?

 

ይኹንምበር ዕድመ ዓሲምባን (ኢሕኣፓ) ብዙሕ ኣይነውሐ፡ ዋላ እቱ ሥርዓት ደሲነት ወይ ድማ ሥርዓት ማዕርነትን (Communism) እምነት ኣብ ሰባኺኣ ዓሲምባን ድማ ማዕረ ሓንቲ ቀፀላ እምኒ ዝኣክል ደረጃውን ኣይወጸን። ይትረፍያ ሥርዓት ደሲነት ወይ ድማ ሥርዓት ማዕርነት (Communism) ክተምጽእ ንባዕላ ከም ትኪ በኒና ተረፈት። ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ንኢሮብን ንኢትዮጵያን ወላድ መኻን ገይራቶ ኣብዙይ ኣሎ ንጣባ ከይተብሃለት ተሠወረት። ብኢድ ኣባላት ዓሲምባን (ኢሕኣፓ) ብሰንኪ ዓሲምባን (ኢሕኣፓ) ኢትዮጵያ ናብ ቃላይ ናይ ደም ደቃ ተቐየረት። ንዙ ሥርዓት ደሲነት ወይ ድማ ሥርዓት ማዕርነት (Communism) ዝሃርፍን ዝትስፎን ዝነበረ ጭቁን ሕዝቢ ኢሮብን ኢትዮጵያን ሰለባ "ቐይሕ ራዕዲ" ናይ ደርጊ ኾይኑ ተረፈ። ቆጺርካ ኣይውዳእ!

 

ኣቐዲመ ክገልጾ ከምዝፈተንኩ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ብፍላይ ንኢሮብ ካባኣ ንወጻኢ ንማንም ከምዘየአቱን ከምዘይቕበልን ገይራቶ መርገጺ እግራ ከይገደፈት በነነት። ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ርጋጽ እግሪ ከይገደፈት ምስ ጠፍአት ኣብ ኢሮብ ሠለስተ ነንበዓልቶም ዘይጠዓዓሙ ኩነታት ተሪፎም ማለት ኢዩ።

 

ብሓደ ወገን ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ብኸምዙይ ትበንን ኢሉ ክሓስብ ዘይኽእል ሓንጎል ኢሮብን ኢሮብን ኣሎዉ። ምስኡ ድማ ብሕቡእ ዝራኽቦም ኣባላት ዕጡቓት ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ዝነበሩ ደቁ ኣሎዉ። ብካልእ ወገ ድማ ምስቱ ቀዳማይ ዝተተሓሓዘ ኾይኑ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ኣብ እኒ ጎንደር፡ ወሎ፡ ጎጃም ተጠናኺራ ትምለስ ኢያ ኢሎም ተስፋ ገይሮም ኣብ ኢሮብ ብሕቡእ ዝንቀሳቀሱ ዕጡቓት ናይ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ዝነበሩ ደቂ ኢሮብ ኣሎዉ። ብቱ ካልእ ወገን ድማ ንዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ብኃይላ ጠፍጢፋ ኣውጽኣ ዓዲ ዝሓዘት ብናይ ሎሚ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ እትምራሕ ተሓሕት ኣላ።

 

እቱ ፀገሙ ኣብ ኢሮብ ደገፍቲ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ንተሓሕት ምስ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ተፀጊዖም ብደርፊኳ ከይተረፈ ክፀርፉ ፀኒሖም ኢዮም። ስለዙይ ብቱ ሰዓት እቱይ ኣብ ሓንጎልን ልቢን ናይ ኢሮብን ተሓሕትን ነንባዕልኻ ናይ ምጥርጣር መንፈስ ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ። እዙ ውጥረት እናሃለወ እምበኣር ብዙሕ ከይተፀንሐ ዕጡቓት ዓሲምባን (ኢሕኣፓ) ደቂ ኢሮብን ተሓሕትን ይጋጨዉ። "ክልተ ሓርማዝ እንክበኣሱ ዝጕዳእ ሣዕሪ ኢዩ፡" ከምዝበሃል ኣብ ማእኸል እዙ ፍሕሶ ተራ ሕዝቢ ኢሮብ ይጕዳእ።

 

ሕዝቢ ኢሮብ ድማ ዘይለመዶ ኩነታት ኾይኑዎ ኣብ ገዛእ ዓደይዶ እድፈር ዝብለ ትዕቢት ዝሓደሮ ኢዩ ዝመስል። ይኹን ደኣምበር ኣብዙይ ኢሮብ ወዮ "ሥጋ ዓሲምባይ" እናበለ ብዓሲምባ (እሕኣፓ) መንነቱን፡ ባሕሉን፤ ኩለመናኡን ድሮ ኣድፊሩዎ ምህላዉን እዙይ ኒተሓሕት ብኸመይ ክምዝረአን ኣብ ግምት ዘእተዎ ኣይመስልን። ዝኾነ ኾይኑ ኢሮብ ባዕሉ "ማጻጋዖ ማሊ ሚላደል ያጽጊዐ፡ (መፀጋዕታ ዝሰኣነሲ ኣብ ምላፀ ይጽጋዕ)" ኢሉ ከምዝምስል ኾይኑዎ ንተሓሕት ኮኒኑ ንደቁ እኒ በዓል ዶ/ር ተስፋይ ደበሣይን ካልኦት ጀጋኑ ደቁን ምስ ዘስኣኖ ደርጊ ተሠሊፉ ንተሓሕት ክወገእ ወሰነ።

 

እሞኸ ኢሮብ ምስ ደርጊ ተሰሊፉ ዝረኸቦ ረብሓ ኣሎዶ? መልሱ ካብቱ ዘቀደመ ብዙሕ ኣይፍለን፡ "ክልተ ሓርማዝ እንክበኣሱ ዝጕዳእ ሣዕሪ ኢዩ፡" ዞይሩ ዞይሩ ዝተጎድአ ከም ልማዱ ኢሮብ ኢዩ። ቀዳማይ እቶም ካብ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ተሪፎሙሉ ዝነበሩ ጀጋኑን ዝድነቑን መንእሠያት ደቁ ተውደኡ። ካልኣይ "ካኮሚ እሲ ዓረ እስኮካሳ" (ጊሐ ሠፈሩ (ገዛኡ) የርስህ)" ከምዝበሃል ምስ ክገዝኦ ዘሎዎ ውድብ ርኽክቡ ኣሐርፊፉ። እዙይ ድማ ንቀፃላይ ሕይወትን ነብራን ኢሮብ ኣብ ዝገደደ ፀገም ኣእተዎምበር ረብሓ ኣይረኸበሉን። ስለዙይ ኢሮብ ናብ ጥፍኣቱ ዘምርሕ ጉድኣት ኣጓነፎምበር ዝረኸቦ ረብሓ የን።

 

ኣነ ሐዚ እዙይ ንምጽሓፍ ዘገደደኒ ዋና ምክንያት ፍልጠት ታሪክ ወይ ቂያ ኢሮብ ኣሊዩኒ ንሱ ከርኢ ወይ ከካፍል ኢለ ኣይኾንኩን። ከምኡ ድማ ኣነ ኣብ ፖለቲካ ዓለም ተሣትፎይ ክሻብ ክንደይ ምዃኑ ኢሮብ ኩሉ ይፈልጠኒ ኢዩ። ኣጋጣሚ ኾይኑ ነዓይ ፖለቲካ ከምቱ ሓደ ሓደ ጊዜ ዓበይቲና "ይሕሱ ኢዩ" ንኽብሉ "ማንጎ ቦሎቲካ ያምፊሐ!" (ብዙሕ ፖለቲካ ይነፍሕ) ከምዝብሉ ፖለቲካ ሓቅነት ኣሎዎ ክብል ብጣዕሚ ስለዘሽግረኒ ብዙሕ ኣይስሕበኒን። ስለዙይ ዘገደደኒ ናይ ፖለቲካ ዓላማውን ፈጺሙ የለን።

 

ኣነ እዙይ ንምጽሓፍ ዘገድደኒ እቱ ካብ ልበይ ዘይወጽእ ንኢሮብ ዓደይን ሕዝበይን ዘሎኒ ስምዒት ሓቦን ፍቕሪን ኢዩ። ኢሮብ ዓደይ ኣነ ዘይትፈልጦ ሓዲሽ ነገር ከምጽአልካ ወይ ከምህረካ ኢለ ኣይኮንኩን። እንታይ ደኣ ከምቱ "ታዲገሚድ አድ ኮህኦሶናይ" (ኣብ እትፈልጦ ይወስኹልካ) ከምዝበሃል እቱ እትፈልጦን ጊዜ ዘምሃረካን ከዘኻኽረካሞ ብዝበለፀ ንክትሓስበሉን ንከስተንትነሉን ንምባል ኢዩ።

 

ኤምበኣረይ ኢሮብ ዓደይ ካብዙ ናይ 1966 ዓ. ም ለውጢ ጀሚሩ ካብ ማንም ኢትዮጵያዊ ወይ ኤርትራዊ ብሔር ንላዕሊ ካብ መረትን ንብረትን ክሻብ ሕይወት ዝፈትዎም ደቁ ኣወፊዩ ኢዩ። ካልእ ተሪፉ ንዝሓለፉ ሠላሳ ዓመታት ንኢትዮጵያ ዝገዝኡ ንዘሎዉ ኣብ ጊዜ ፀገሞም ፅዮን (መፀጋዕታ) ከምዝኾኖም ኣፈታሪክ ከይኾነስ ብሕይወት ዘሎ ኢሮብ ትማሊ እዙይ ተፈፂመ ኢሉ ዝምሥክሮ ኢዩ። ክንዲቱ ዘወፈዮ እንተዝኸውን ሎሚ ኢሮብ ኣብ ዓቢይ ደረጃ ክህሉ ይግባእ ነይሩ።

 

ይኹንደኣምበር ሎሚ ኢሮብ ኣብ ዘሎዎ ደረጃ ክረአ ከሎ "ጽቡቕ ዝገበረስያ ጽቡቕ እንተዝረክብ ብዕራይ ድቋ ምሰተየ" ከምዝበሃል ኾይኑ ይረአ። ኢሮብ ባሕሉ ረሲዑ፡ መንነቱ ተሸይጡ፡ ኢሮብ ዝበሃል ነገር ንክጠፍእ ኣብ ገምገም ዘሎሉ ኩነታት ብግልጺ ይረአ ኣሎ። ቅድሚ 1967 ዓ. ም ዝፀንሐና ታሪክ ከምዝምስክሮ ኢሮብ ከም ትግራዋይን ከም ኢትዮጵያዊን ሕይወቱ እንኳን ከይሰሰዐ እቱ ዝግብኦ ክኸፍል ምጽናሑ ዘይከሓድ ኢዩ። ከምኡ ድማ ባሕሉን መንነቱን ዶብን ደረትን ናይ መረቱን ብዝግባእ ሓልዩን ኣኽቢሩን ዝጸንሐ ሕዝቢ ኢዩ።

 

ካብ 1967 ዓ. ም ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) አብ ውሽጡ ኣቲያ "ሥጋ ዓሲምባይ" ክሻብ ዝብል ካብ እትቖጻጸሮ ንደሓር ግን ሓንሳብ ንባዕሉን ንባሕሉን ስለዘድፈረ ኢሮብ ኣብቱ ዝስዕብ ጊዜያት ካብ ምድፋር ንባዕሉ ክድሕን ኣይከኣለን። ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ካብ እትበታተነሉ 1970 ዓ. ም ጀሚሩ አብ ሃለዋትን ኩነታትን ኢሮብ ዝገድድ እምበር ዝመሓየሽ ምንም ኣይረአን ኣሎ። ኣብዘን ዝሓለፋ ዕሥራ ዓመታት ባዕሉ ንኢሮብ ኣብ ታሪክ ኢሮብ ተሰሚዑ ዘይፍለጥ ክንደይ ነገራት የጋጥሞ ኣሎ። ባሕሊን ታሪክን ናይ ኢሮብ ጠቅላላኡ ተረሲዑን ከም ድሑር ተራእዩን ዘሎ ይመስል። ንኣብነት ካልእ ኩሉ ተሪፉ መንእሰይ ኢሮብ "ላቲቲያ" እንኳን ናይ ኢሮብ ጥራህ ምዃና ከመሥክር ኣይከኣለን። እዙይ ኣስፊሐ ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ክገልጾ ኢየ።

 

ብፍላይ እዙ ዘሎናዮ እዋን ተፍረኽራኻይ ኢዩ። ኢሮብ ከምቱ ብጊዜ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ካብ ጫፍ ደረት ኤርትራ ዘሊልካ ኣብ ወሎን፡ ጎንደርን፡ ጎጃምን ዘሎዉ ኣባላት ዓሲምባ ክትሕወስ ዘይከኣልካ ሎሚውን ልክዕ ከምኡ ኢዩ። ያው ናይ ሎሚ ይገድድ። ብጊዜ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ወዮ ኢሮብ ብቱ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ኣብ ሓንጎሉ ብዝሃነፀቶ ዓዊሩ ኾይኑ ኢዩምበር ከምቱ "ካብ ዓይኒ ዝገለለ ካብ ልቢ ገለለ" ከምዝበሃል ነይሩ። ሎሚ ግን ኣብ ኣሜሪካየ ኤውሮጳየ ዘሎን ኣብ ኢሮብ ዘሎን ብሓደ ከምዘሎዉ ዝመስለሉ ጊዜ ኢዩ። ይኹን ደኣምበር እዞም ዝኽተሉ ሓቂታት ክዝንግዑ የብሎምን።

 

1. ናትካ ይኹን ዘይናትካ ኣብ አሜሪካ ዘሎ ኣሜሪካዊ ኢዩ። ናትካ ይኹን ዘይናትካ ኣብ ኤውሮጳ ዘሎ ኤውሮጳዊ ኢዩ። ኣብ ኢሮብ ዘሎ ቅድሚ ኩሉ ኢሮብ ኢዩ፡ ብኢሮብነቱ ድማ ትግራዋይ ኢዩ። ስለዙይ ከምቱ ኢሮብ ኣብ ጸገማትን፡ ነብራን ኩነታትን ናይ ኣብ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ዘሎ ኣሜሪካዊን ኤውሮጳዊን ውላዱ ካብ ምጭናቕ ሓሊፉ ዋላ ሓንቲ ከበርክት ከምዘይኽእል፤ ከምኡውን ኣብ አሜሪካን ኤውሮጳን ዘሎ ኣሜሪካዊን ኤውሮጳዊን ውሉድካ ኣብ ትግራይን ኢሮብን ንዘሎ ኩነታት ካብ ዘረባን በለካ ለኽዐካን ሓሊፉ ምንም ክገብር ከምዘይኽእል ክዝንጋዕ የብሉን። ስለዙይ ኢሮብ እዙ በዓል ንሕና ኣብዙ ድሕሪ ናይ ኮምፒዩተር ገልዒ ተሓቢእና እንጽሕፎ ጽሑፋት ኣብ ኢሮብ ዘሎ ጸገማት ከምዘይፈትሕን ኣብ ኢሮብ ዘሎ ሕማም ከምዘየድኅንን ዘኪርካ ሚሐን ወንፊትን ኣእቲካ ዝጠቕመካን ዘዋጽአካን ከም ዶርሆ ቆሊብካ እቱ ዘየዋጽአካ ካባኻ ንንየው ጻሕትሮ፡ ወይ ጉሓፎ።

 

2. እቱ ደድሕሪ ናይ ኮምፒዩተር ገልዒ ተሓቢኡ እዞም ጽሑፋት ዝፍኑ ዘሎ መን ምዃኑ ምንም እትፈልጦ ነገር የለን። ዋላ ፀላኢ ውላድካ ብስም እቱ እትፈልጦ ውላድካው እንተፀሓፎን እንተፈነዎን እንታይ ትፈልጥ? ዋላ ሓንቲ ትፈልጦ ነገር የለን! ብጣዕሚ ምልባም ዝሓትት ጊዜ ኢዩ። ሐዚውን መሚዮ ሕሰበሉ። ዋላ ናይቱ እትኣምኖን እትፈትዎን ዓርኪኻ ይ መተዓቢይትኻ ወይ ውላድካ እንተኾነውን እቱ ጽሑፉ ብድሕሪት እንታይ ከምዝሓዘ እትፈልጦ ነገር የለን። እንኳንያ ቅርብ ኢልካ ዘይትፈልጦ ሰብ ዋላ ብደንቢ እትፈልጦ ዝነበርካ መታዓቢይቲኻ፡ ዓርኪኻ፡ ተኣማኒኻ፡ ውላድካ፡ ወዘተ እውን እንኳን ኣሜሪካን ኤውሮጳን አቲዩ ኣዲስ ኣበባ ኣቲዩውን ክሻብ ክንደይ ከምዝቅየር ዘክር። ስለዙይ ለብም! ምስኡ ተተሓሒዙ ዝኸይድ ድማ እቱ ብደንቢ እትፈልጦ እትፈትዎን እትኣምኖን ዝነበርካ መታዓቢይቲኻ፡ ዓርኪኻ፡ ተኣማኒኻ፡ ውላድካ፡ ወዘተ ተመሊሱ ኣብ ኢሮብ ወይ ትግራይ ክነግሠልካን ከመሓድረካን ኢልካ ኣይትሕለም።

 

3. ሐዚ ካብ ኩሉ ዓቢዪ ፀገም ዝኸውን ዘሎ ኣብ ዓዲ ዘሎ ሰብ ብዛዕባ ካብ ዓዲ ወፃኢ ዘሎ ቤተሰብ፡ ዓርኪ፡ መሓዛ፡ መታዓቢይቲ፡ወይ ከዓ ብሓፈሻኡ ዝኣምኖ ሰብ ንበሎ፡ ዘሎዎ ኣረኣእያ ኢዩ። ኣብ ኣሜሪካ ወይ ኣብ ኤውሮጳ ዝነብር ሰብ ዝብለናን ዘውርየልናን ኩሉ ሓቂን ዝበለፀን ይመስለና። ሓደ ሰብ ኣብ ኣሜሪካ ወይ ኤውሮጳ ወይ ድማ ኣብ ካልእ ዓዲ ስለ ዝነብር ብዛዕባ ኩሉ ነገር ይፈልጥ ማለት ኣይኮነን። ብፍላይ ብዛዕባ እትነብሩላ ዓዲን ኣብኣ ዘዋጽእን ኩሉ: ኣብ ወፃኢ ካብ ዝነብር ሓደ ብጣዕሚ ፈላጥ ዝበሃል ሰብ: ኣብቱ ዓዲ ዘይፈላጥ ዝተበሃለ ናይቱ ከባቢ ብዘበለፀ ይፈልጥ ኢዩ። "ባዶ ታሓግቶ ባዶ በዐሪ ያየዐ! (ታህግ (ሣዕሪ) ብዕራይ ናይቱ ዓዲ የውጽኦ}" ከምዝበሃል ኢዩ። ስለዙይ መነባብሮኹም ምስቱ ከባቢኹም እንተሣነኹምዎ ዝበለፀ ኢዩ። ምስኡውን እቶም እትኣምኑዎም ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ሰባት ብዝተፈላለየ ምክንያታት ክዓውሩ ወይ ክሽወዱ ወይ ክዕሸዉ ብጣዕሚ ቀሊል ኢዩ። ኣይተሸወዱ! ኣይትታለሉ! ኣሜሪካ ኣሜሪካ ኢዩ! ኤውሮጳ ኤውሮጳ ኢዩ! ትግራይ ኢዩ! ኢሮብ ኢሮብ ኢዩ!

 

4. ከምቱ ብጊዜ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ካብ ጫፍ ደረት ኤርትራ ዘሊልካ ኣብ ወሎን፡ ጎንደርን፡ ጎጃምን ዘሎዉ ኣባላት ዓሲምባ ክትሕወስ ዘይከኣልካ ሐዚውን ምንም እንተኾነ ካብ ጫፍ ደረት ኤርትራ ዘሊልካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክትሕወስ ዘይሕሰብ ከምዝኾነ ኣስተውዕል። እሞ ኣብ ውሽጢ ገዛእ ዓዲኻኳ ክሻብ ክንዲዙይ ካብ ከበደ እዙ ኣብ ገልዒ ናይ ኮምፒዩተር ዝልጠፍ ዝገደደ ከምዝኸብድ ኣይትዘንግዕ። ገልዒ ናይ ኮምፒዩተር ኣይሓልፈልካ፡ ካብ አሜሪካየ ኤውሮጳየ ዘሊሎም መጺኦም ደቂኻ አይበጽሑልካ፡ ካብ ኢሮብ ዘሊልካ አሜሪካን ኤውሮጳን ኣይትኣቱ። ስለዙይ እንኳን ኣብ ገልዒ ኮምፒዩተር ካብ እተንብቦ ዋላ ኮፍ ኢሉ ምሳኻ እናተፃወተውን ክትፈልጦ ከቢድ ኢዩ። ብተግባር ከምእንፈልጦ ፀገም ክፍጠር ከሎ ቀቅድሚ ሩባ ሰገር ዘሎ ሓውካ: ኣብ ቀረባኻ ዘሎ ጎረበትካ ይበፅሐልካ። "ክሻብ እትርዳእ ትጉዳእ! ከጋጥም ከምዝከኣልውን አይትረስዕ።

 

5. ብዛዕባ እዙ ብጣዕሚ ዝገነነ ፍትሒን ዲሞክራሲን ብዝምልከት ድማ ኣብ ዓለም እቱ ካብ ኩሉ ዝተመሳቐለ ነገር እንተልዩ ንሱታት ኢዩ። ከምቱ ክምረጹ ዝደለዩ መራሕቲ ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ጠጠው ኢሎም ኣጠዓዒሞም ከምዝዛረቡዎ ኣይኮነን። ትግራይን ኢሮብን ብሓንቲ ለይቲ ናብ ኣሜሪካ ወይ ናብ ኤውሮጳ አይቕየሩን። ሕጊን ባሕሊን ናይ ኣሜሪካ ወይ ናብ ኤውሮጳ ኣብ ኣሜሪካ ወይ ኣብ ኤውሮጳ ኢዩ ዝሠርሕን ዝዳኒን። ስለዙይ ኢሮብ ምንም እንተኾነ ኣብ ዓድኻ ብዘሎ ሕጊን፡ ፍትሒን ዲሞክራሲን ኢኻ እትፍታሕን እትዳነን እትመሓደርን። ፀገም እንተልዩ: ፍታሕ ንስኻ ባዕልኻ ምስ መንግሥቲካ ኮይኒኻ ኢኻ እትረኽበሉ። ዋጭ ዋጭ ናይ ደገ ዝገደደ መዕቦጢ ዝፈጥር ኢዩምበር ፍታሕ ኣይፈጥረልካን ኢዩ።

 

6. ስለዙይ እቱ ዘዋጽአካ ከምቱ ብወለድና ዝጸንሐና ኣብ ዓድኻ ሥረ ዓጢቕካ ኢሮብነትካን፡ ዓድኻን፡ ክብሪኻን፡ መንነትካን፡ ባሕሊኻን፡ ምኽባርን ምሕላውን ኢዩ። እቱ ካብ ጊዜ ዓሲምባ (ኢሕኣፓ) ጀሚሩ ቀስ ብቀስ ዘዳኸምካዮን እናጥፋእካዮ ዘሎኻን "ዳተ (ምምኻር፡ ምዝታይ)" መሊስካ ኣጠናኽሮ። ንሱ ኣብ ማእኸልካ ምተእምማንን ምፍላጥን ክፈጥረልልካ ኢዩ። ተሓባበር። መንፈስ ምቅንናእን፡ ምስትንዓቕን፡ ምንዓቕን፡ ትዕቢትን፡ ወገንነት፡ ዓለተይ ዓለትካ፡ ካብ ማኸልካ ፀራሪግካ ኣጥፍኣዮ። ተኽባበር። ተሰማማዕ። ንሥልጣን ኣይትህረፍ (ኣይትሃምፍፍ)።

 

7. ምናልባት ብስም "ተማጎቲ መብቲ ኢሮብ" ይኹን ብስም "ዓሲምባ" ሓደ ሓደ ምንቅስቃሳት ዝተዓዘብኩ ይመስለኒ። ሓደ ሓደ ዝፈልጦም ደቂ ኢሮብ ብዛዕባ እዚኣት ዝፈልጡዎ እንተልይዎም ኢለ ሓቲተ ነይረ። መብዛሕቲኦም ምንም ዝፈልጡዎ ከምዘየሎ ሓቢሮሙለይ ኣሎዉ። ገለገሊኦም ግን ብስም ኢሮብ ሓደ ሓደ ምንቅስቃሳት ምህላዎም ነጊሮሙኒ። ንሱ ሒዘ እናሃሎኹ ቅድሚ ዓሠርተ ዓመት ኣብ ኣሜርካን ኤውሮጳን ንኢሮብ ፈላሊዩ ዝንቀሣቀስ ዝነበረ ኩነታት ዘዘኻኽር ነገር አብዙ የካቲት 2012 ዓ. ም ተዓዚበ ኣሎኹ። ኢሮብ ልቢ ግበር! ናይ ብሓቂ ካብ ኢሮብን ናይ ኢሮብን ንኢሮብን እንተኾይኑ ካብ ኢሮብ ዝሕበአሉ ዋላ ሓንቲ ምክንያት ክህልዎ የብሉን። ብሓጺሩ ካብ ኢሮብ ተሓቢኡ ብስም ኢሮብ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ምንቅስቃስ ናይ ኢሮብ ከምዘይኾነ ከይተኣወጀን ከይተጽሓፈን ከይተፈረመን ባዕሉ በካይዳኡ ይእውጆ ኣሎ።

8. ምናልባት ብዛዕባ "መብቲን ነፃነትን" ከይትጋገ። ነፃነት ማለት ዝደለኻዮ ምግባር፡ መብቲ ድማ ዝደለካዮ ምርካብ ማለት ከምዘይምዃኑ ተረዳእ። ነፃነት ማለት ንባዕልኻ ምስ ከባቢኻ ኣመሳሲልካ ክትነብር ምኽኣል ማለት ኢዩ። ክትገብሮ ነፃነትኳ እንተሃለውካ ኣብ በረድ ደቂስካ ከትሓድር እቱ ሳዕበኑ ስለዝዓግተካ ኣይትገብሮን። መብቲኻ ማለት ድማ እቱ ከባቢኻ ዝፈቅዶምበር ካብኡ ንላዕሊ ኣየውህበካን ኢዩ። ንኣብነት ዝሠርሕ ሰብ ማህያ ክሓትት መብቱኳ እንተኾነ 1000 ቅርሺ ዝማህያኡ 100000 እንተሓተተ እዙ ማህያ ከይረኸበ ክቕኒ ኢዩ። ስለዙይ ሎሚ ዘሎካ ዕድል ምስቱ ቀትሪ ምስ ለይቲ ምሳኻ ዘሎ መንግሥቲ ተሠሊፍካ መብቲኻ ዝጎድለካ ኾይኑ እንተተሰመዐካ ከዓ ምስ መንግሥቲኻ ኮይንኻ ምፍታሕ ኢዩ።

 

9. ከም ኢሮብ ክትከብርን ባሕሊኻ ክተኽብርን እንተደሊኻ ነንባዕልኻ ተከባበር፡ ሕበር፡ ከምቱ ዝፀንሐካ ዘቲኻ ዉፈር፡ "ዳተ" ይሃሉኻ፡ ምስ ከባቢ ክትነብርን ዘኽእለካ ብልኃታት ዘቲኻን ተማኺርካን ተባቢርካን ኣልሽ፡ ፍጠርውን። ናይ ደገ ኃይሊ አብዙ ፀዓርዓካ ንክበጽሐልካ ሓገዝ ሕተት። ብዛዕባ እትነብረሉ ኩነታትን ብዛዕባ ኢሮብካን ንናይ ደገ ኃይሊ ምርሓዮምበር አይምራሕኻ። ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት ዓዲ ካብ ማንም ንላዕሊ ኣብቱ ኩነታት ዝነብር ሰብ ይፈልጥ። ስለዙይ ብዛዕባ ናይ ዓድና እዋናዊ ኩነታት ሊቅ ንስኻ ክትከውን ስለዘሎካ ሊቅ ዓድኻ ንስኻ ባዕልኻ ኩን! መንእሰይ ኢሮብ ከምዙ ጀሚርካዮ ዘሎኻ ዓዲኻን፡ ሕዝቢኻን፡ ባሕሊኻን፡ ቋንቋኻን ንስኻ ባዕልኻ እንዲሕሪ ጉሒፍካዮ ኣብ ዝቕጽል ንባዕልኻ ክትጉሓፍ ኢኻ፤ ቀጺሉ ድማ ብሰንኪ ጌጋኻ ደቂኻ ክጎሓፉ ኢዮም። ካብ ኩሉ ዘፍርሕ ድማ እዙይ ድሮ ጀሚሩ ምህላዉ ብሱሩ ዘንግዕካ ምህላውካ ኢዩ። ቋንቋይ ኣይበርትዕኻ! ዋላ ምሣይ ኮሪኻ ክትሓስበሉ ደሊየ ኢየ። ደሓን ንረዳዳእ!

 

10. ይቕረታ! ኣብዙይ ከየልዓልኩዎ ከሓልፎ ዘይደሊዮ ብፍላይ አብ ወጻኢ ንንነብር ደቂ ኢሮብ ዝምልከት ነጥቢ ኣሎ። እዙይ ከዓ ኣብ ዓዲ ኣብ ማዕኸል ውልቀሰባት ይኹን ዓለት (መላ) እንገብሮ ተሣትፎ ዝምልከት ኢዩ። ሎሚ መራኸቢ ሓፋሽ ማዕቢሉ ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ካብ ቤተሰብ፡ ዓርኪ ቤተሰብ፡ ሓላዪ ቤተሰብ: ወይ ዋላ እዙ ኹሉ ብዘይግድስ: ብዙኅ ሓቂን ሓሦን፡ ዝረብሕን ዘይረብሕን፡ ዝጠቅምን ዘይጠቅምን ዝስመዐሉን ዝነበበሉን ጊዜ ኢዩ። ናይቱ ኣብ ገልዒ ናይ ኮምፒዩተር ዝንበብ ይኹን ኣብ ስልኪ ዝስማዕ ኣድላዪነትን፡ ሚዛን ሓቅነትን ኣፀቢቑ ዝፈልጥ እቱ ዝረአዮ፡ ዝወዓሎ ወይ ዝፈፀሞ ጥራሕ ኢዩ ። ስለዙይ ብዛዕባ ሓደ ሓደ ፀገማት ወረ ክበፅሐና ከሎ ከምቱ ብባሕሊ ዝፀንሐና ብናይ ከባቢ ሽማግለን ባሕሊን ብዝፍተሐሉን ብዝድቅሰሉን መንገዲ እድና እንተእተና ጽቡቕ ይመስለኒ። እንክውሕድ ግን ካብ ዘጋድዱ ዝንባለታት ምቑጣብ ምኽኣል ከዓ እቱ ካልእ ጽቡቕ መማረፂ ኾይኑ ይረኣየኒ። ንሕና ናይ ዝተሰደድናሉ ዓዲ መፀጋዕታ ኣሚና ሕይወቱን ነብራኡን ኣብ ኢድ ካልእን፡ ምስ ካልእን ኣብ ካልእ ዓዲን ንዘሎዎ ሓው ይኹን ካልእ ማንም ሰብ ንሓደገይና ዓላማ ንክለኣኣኸልና ምውፋርን ምሕጋዝን ብናተይ ኣረኣእያ ንቱ ሰብ ኣብ ሓዊ ምጥባስ ኾይኑ ይረኣየኒ። ከምኡ ዝገብር ዘይክህሉ ተስፋ እገብር፡፡ ነዓይ ከምዝመስለኒ እንተኾይኑ መብቲ ናይ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ኣብ ኢትዮጵያን፤ ትግራይን ኢሮብን ከይኣተወ ክቕኒ ኢዩ።

 

 

ካልእ ገና ብዙሕ ኣሎኒ።

ተኸታተሉኒ::

Back to Front Page